GÜNDEM
Firmaların yurtdışı kaynaklı döviz gelirlerini Türk Lirası'na dönüştürmelerini teşvik etmek ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) rezervlerini güçlendirmek amacıyla 2023 yılı ocak ayında uygulamaya konulan döviz dönüşüm desteğinde yeni uygulama hayata geçiyor. Yapılan düzenleme ile daha esnek ve sade uygulama şatları getirilirken, daha fazla firmanın bu destekten yararlanmanın önü açıldı.
TALİMAT YAYIMLANDI
TCMB'nin, "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğ'de Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"i ağustos ayında Resmi Gazete'de yayımlanmış ve gözler, düzenlemenin ayrıntılarının yer alacağı uygulama talimatına çevrilmişti. Bu kapsamda, TCMB "Firmaların Yurt Dışı Kaynaklı Dövizlerinin Türk Lirasına Dönüşümünün Desteklenmesi Hakkında Tebliğe İlişkin Uygulama Talimatı"nı yayımladı. Döviz almama taahhüdünün kaldırıldığı, firmaların katma değerini ve döviz pozisyon oranını esas alan yeni uygulama talimatı, 1 Ekim'den itibaren yürürlüğe girecek.
Talimata göre, destek kapsamında satabilecek döviz tutarı katma değerle ilişkilendirilecek ve destek tutarına üst limit getirilecek. Uygulamanın etkinliğinin artırılması için yapılan düzenlemeye göre, firmanın yıllık döviz satış limiti, Gelir İdaresi Başkanlığı'ndan temin edilecek yıllık faaliyet kârı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı'ndan alınacak 12 aylık iş gücü maliyetinin toplanması yoluyla hesaplanacak katma değeri kadar olabilecek. Döviz almama taahhüdü yerine döviz pozisyonu şartı getirilecek.
Bu kapsamda, destekten yararlanmak isteyen firmaların likit döviz varlıklarının net satış hasılatı veya aktif büyüklüğüne oranının (döviz pozisyonu oranı) yüzde 10'u aşmaması gerekecek. Firmalar, döviz pozisyon oranlarını yeminli mali müşavir veya serbest muhasebeci mali müşavir tarafından hazırlanan ve 15 gün süreyle geçerli olacak, "Döviz Pozisyonu Bildirim Formu" ile tevsik edecek.
SÜREÇ KOLAYLAŞACAK
Aracı ihracatçı kullanan tedarikçi firmalar kendi limitleri ölçüsünde destekten faydalanabilecek. Buna göre, aracılı ihracatta, ihracata yönelik ürün tedarik eden firmaların da destekten doğrudan yararlanabilmesine imkân sağlanacak. Aracı ihracatçı tarafından tedarikçi adına gerçekleştirilen döviz satışına ilişkin dövizin Türk lirası karşılığı aracı ihracatçıya aktarılırken, destek ödemesi doğrudan tedarikçiye yapılabilecek. Bu işlemlerde tedarikçi firmanın kendisine ait döviz satış ve destekten yararlanma limitleri ile döviz pozisyonu oranı dikkate alınacak.
Böylece tedarikçi firmaların destekten faydalanmaları kolaylaştırılacak. Aracı bankalara firmalardan destek tutarı üzerinden azami yüzde 1 komisyon alma imkânı getirilecek. Bankaların aracılık işlevleri güçlendirilecek, denetim ve kontrol süreçleri sıkılaştırılacak ve suistimallerin önüne geçilmesi sağlanacak. Desteğin katma değerle bağlantısının güçlendirilmesiyle TCMB rezervlerine sağlanan katkının daha kalıcı hale gelmesi hedefleniyor. Ayrıca, döviz almama taahhüdü nedeniyle bugüne kadar döviz dönüşüm desteğinden faydalanmamış katma değeri yüksek firmaların da destek kapsamına girmesi mümkün olacak.
İHRACATÇILAR: HERKES BU DESTEKTEN YARARLANAMAYACAK
İhracatçılar ise yeni düzenlemeye tepkili. Edindiğimiz bilgilere göre yeni düzenleme ihracatçıları daha da zorlayacak.
Mevcut düzenlemede firmaların karlılığına ve istihdamına bakılmıyordu. Ancak yeni düzenlemede firmaların faaliyet karlılığı ve istihdamı dikkate alınacak.
Bir çok firma işçilik ve maliyet giderleri nedeniyle zararda olduğu için yeni düzenlemeden yararlanamayacak.
Daha önce yüzde 3 döviz dönüşüm desteğinden yararlanan firmanın destek oranı yüzde 1.5'a düşecek. Bu da firmaları daha da zorlayacağı anlamına geliyor.
44 BİN FİRMAYA DESTEK SAĞLANMIŞTI
Uygulamanın ilk döneminde dönüştürülen dövizin Türk lirası karşılığının yüzde 2'si tutarında destek sağlandı. Bu oranı 2025 yılı mayıs ayında geçici olarak yüzde 3'e çıkarıldı. Geçtiğimiz ağustos ayında yapılan düzenlemeyle destek daha kapsayıcı ve katma değeri esas alan bir yapıya kavuşturuldu. Uygulamanın başladığı 2023 yılından bugüne kadar yaklaşık 44 bin firmaya döviz dönüşüm desteği sağlandı. Döviz dönüşüm desteğinden faydalanan firmaların toplam ihracatçı firmalar içerisindeki payı yıllar içinde artarak 2026 yılında yüzde 34'e ulaştı.
İŞTE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER
Döviz almama taahhüdü kaldırılıyor, yerine döviz pozisyon oranı koşulu getiriliyor. Mevcut uygulamada firmalar döviz dönüşüm desteğinden faydalanmak için bir ay boyunca döviz almamayı taahhüt ediyordu.
Yeni uygulamada ise destekten faydalanabilmeleri için likit döviz varlıklarının net satış hasılatı ile aktif büyüklüğünden yüksek olanına oranının (döviz pozisyon oranı) yüzde 10'u aşmaması gerekiyor.
İhracat bedeli döviz satış tutarını firmanın katma değeriyle ilişkilendiriliyor. Firmanın bir yıl içerisinde döviz dönüşüm desteği kapsamında satabileceği ihracat bedeli döviz tutarını ürettiği katma değer ile sınırlandırılıyor.
Katma değer hesabında firmaların yıllık faaliyet kârı ile işgücü maliyetinin toplamı dikkate alınıyor. Bir firmanın bir yıl içinde alabileceği toplam döviz dönüşüm desteği tutarı 100 milyon TL ile sınırlandırılacak.
İhracata yönelik üretim yapan tedarikçi firmaların destekten faydalanması kolaylaştırılıyor. Böylece, doğrudan ihracatçı olmayan daha fazla tedarikçi firmanın destekten yararlanması bekleniyor.
HER ZAMAN REEL SEKTÖRÜN YANINDA OLACAĞIZ
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, TCMB'nin döviz dönüşüm desteği uygulamasının etkinliğini artıran adımlar atıldığını anlatarak, düzenlemenin temel amacının destek mekanizmasını daha etkin, kapsayıcı ve firmaların gerçek ekonomik faaliyetleriyle uyumlu hale getirmek olduğunu ifade etti.
İhracata üretim ve tedarik yoluyla katkı sunan firmaların da destek mekanizmasına erişiminin kolaylaşacağını bildiren Şimşek, "Üreten, istihdam ve katma değer yaratan reel sektörümüzün her zaman yanında olacak, sahadan gelen önerileri de dikkate alarak firmalarımızı desteklemeye devam edeceğiz" değerlendirmesinde bulundu.
Sayfa başına git
