![Ücretsiz doğalgaz desteği 1 Nisan'da bitiyor](/content/news/2024/2/ucretsiz-dogalgaz-destegi-1-nisan-da-bitiyor-282362_news_medium.png)
![KDV ile ilgili yöntem değişti](/content/news/2024/2/kdv-ile-ilgili-yontem-degisti-282361_news_medium.png)
![Yapı ruhsatları inşaatta alarm veriyor](/content/news/2024/2/yapi-ruhsatlari-insaatta-alarm-veriyor-282360_news_medium.png)
![Çikolata sevenlere kötü haber](/content/news/2024/2/cikolata-sevenlere-kotu-haber-282357_news_medium.png)
![İstanbul Havalimanı'nda 3 uçak aynı anda inip kalkabilecek](/content/news/2024/2/istanbul-havalimani-nda-3-ucak-ayni-anda-inip-kalkabilecek-282355_news_medium.png)
![DAP Yapı, gayrimenkulün 'en itibarlı markası' seçildi](/content/news/2024/2/dap-yapi-gayrimenkulun-en-itibarli-markasi-secildi-282354_news_medium.png)
![Ruslar Antalya'dan kaçıyor: 40 bin Rus gitti](/content/news/2024/2/ruslar-antalya-dan-kaciyor-40-bin-rus-gitti-282352_news_medium.png)
![Elektrikte yeni dönem: Tüm aboneleri kapsayacak](/content/news/2024/2/elektrikte-yeni-donem-tum-aboneleri-kapsayacak-282350_news_medium.png)
![Motorine rekor zam! 45 lirayı geçecek](/content/news/2024/2/motorine-rekor-zam-45-lirayi-gececek-282348_news_medium.png)
![Hunca, konkordato sürecini tamamladı](/content/news/2024/2/hunca-konkordato-surecini-tamamladi-282340_news_medium.png)
Odatv'den Yusuf İleri'nin yazısından alıntı
Sınırda karbon vergisi, ithalat ürünlerine uygulanıyor.
Gerekçesi ise karbon salınımının çevreye verdiği zararlar oluyor. İthal edilen ürünlerin üretiminde kullanılan enerji kaynaklarının karbon ayak izini hesaplıyor.
Bu verginin mimari Avrupa Birliği. İthal ettiği ürünlerin üretimindeki sera gazı emisyonlarını AB’ye taşınmasını önlemeyi amaçlıyor.
Özünde ise, ithalat ürünlerinin fiyatlarını arttırmak ve kendi yerli üretimlerini desteklemek işlevi görüyor. İthal edilen ürünlerin çevreye verdiği zararların azaltılması gerekçe gösterilerek AB üretimi ürünlerin rekabet gücü arttırılıyor.
Karbon vergisine uyum büyük maliyetler gerektirdiği için büyük ve tekelci firmalara hizmet ediyor. Böylece AB pazarları yabancı rekabetinde korunuyor. Çevre ülkelerde ise üreticileri ve ihracatçıları zora sokuyor; yüklediği büyük maliyetler nedeniyle büyük şirketlere açılmalarını sağlıyor.
Özetle önümüzdeki süreçte, karbon ayak izi, karbon piyasası gibi terimler sadece çevre konularıyla ilgilenenlerin değil, sanayi ve ekonomi çevrelerinin, kurumların, şirketlerin, ve KOBİ’lerin hayatında da ciddi bir yer tutmaya başlayacak.
DENEME SÜRECİ BAŞLADI
Sınırda karbon vergisine uyum büyük yatırım maliyetleri gerektirdiği için öyle ha deyince bu vergiye geçilmiyor. AB, 1 Ekim 2023 yılı itibariyle deneme faaliyeti başlattı. Deneme süresi 18 ay sürecek. Bu süre içinde emisyon raporlama programına uymayan Avrupa’daki ithalatçılara ton başına 50 Euro’ya kadar cezalar uygulanacak.
Çelik ve çimento ürünleri ithalatçıları, mallarının üretiminden kaynaklanan karbon emisyonlarına ilişkin ilk raporlarını 31 Ocak 2024’e kadar açıklamak zorunda kalacak. Elektrik, hidrojen, gübre ve alüminyum ürünleri de deneme aşamasına tabi.
TÜRKİYE’NİN İHRACATINI ZOR GÜNLER BEKLİYOR
Türkiye, ihracatının yarısına yakınını AB ülkelerine yapıyor. Karbon emisyonu açısından hangi seviyede olduğuna bakıldığında, 2021 yılı verilerine göre, Türkiye’nin kişi başına düşen karbon emisyonunun, Dünya ortalamasının %10,6 üzerinde olduğu görünmektedir.
Geçiş döneminde herhangi bir mali yükümlülük altına girmiyoruz. Bu dönemde, Türkiye’de, Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) tabi ürünlerde gömülü emisyonlarını raporlanması isteniyor. Ancak 1.1.2026’dan itibaren, 6 sektörde AB’ye ithal edilecek tüm ürünlerin karbon ayak izinin ölçülmesi ve çevreye salınan her bir ton başına karbon vergisi alınması şart koşuluyor.
Bu ürünler; demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen olarak belirleniyor. Türkiye için yüksek döviz geliri oluşturan bu ürünler aynı zamanda yüksek oranda emisyona sahipler. Türk ihracatçılar için yıllık maliyetin 1.8. milyar Euro’yu aşması öngörülüyor. Bu koşul, Türkiye gibi AB ile ticaret yapan ülkeler için alarm zilleri çalması anlamına geliyor.
Türk ihracatçılar bu vergiye maruz kaldıklarından, pek tabii olarak Türkiye’de sınırda karbon vergisini uygulayacak ama makas Türkiye aleyhine çok açık.
TEŞVİKLER GELİYOR
Sınırda karbon vergisinin ihracatımıza etkilerini azaltmak için Hazine ve Maliye Bakanlığı çalışmalar yapıyor. Bu bağlamda, enerji dönüşümünü destekleyen programlar hazırlıyor. Bu amaçla Bakanlık bünyesinde Karbon Vergileri İzleme Değerlendirme Analiz Müdürlüğü kuruldu. Yol haritası, 2024-2026 Orta Vadeli Programda belirlendi.
Bu kapsamda, karbon fiyatlandırma mekanizmasının sektörler üzerinde yaratacağı ilave maliyetlere yönelik ihracatın finansmanında kullanılan araçların çeşitliliği ve etkinliği artırmak isteniyor. Karbon vergisi niteliğindeki vergiler gözden geçiriliyor. Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında firmalara yönelik; kaynak, enerji verimliliği ile dijitalleşme konularında sektörel yol haritaları hazırlanıyor. Ulusal Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) hukuki yapısı, Avrupa Birliği ile uyumlu hale getiriliyor. Enerji dönüşümünü destekleyen Ar-Ge faaliyetleri teşvik ediliyor. AB Yeşil Mutabakatı doğrultusunda imalat sanayinde karbon ayak izi hesaplanması ilişkin altyapı çalışmaları teşviklerle destekleniyor. En önemli gelir kaynağı vergi olan Hazine bu kez Türk ihracatçılarının vergi yüklerini hafifletmek için vergi harcıyor.
ÇEVRESEL DÖNÜŞÜM İNANDIRICI OLMUYOR
Küreselleşme ile birlikte, AB’nin de dahil olduğu gelişmiş ülkeler serbest bir ticaret ortamının yaratılması, uluslararası pazarların entegrasyonunu için çaba gösterdiler. Yeni pazarlara ulaşmak için, uluslararası ticarete konu olan engelleri azaltan ve ortadan kaldıran ikili ya da bölgesel serbest ticaret anlaşmalarına başvurdular. Böylece korumacılığı ve tarife dışı engelleri ortadan kaldırmaya çalıştılar.
Şimdi ise, AB tarife dışı bir engel olarak sınırda karbon vergisini devreye koymaya çalışıyor. Oysa gerçekten de çevresel bir dönüşüm programı amaçlanıyorsa ticaret bağlamından tamamen çıkarılması gerekiyor. Sınırda karbon vergisi korumacılık olarak görülüyor. Modern tarife dışı bu engel niteliği taşıyor.
İTİRAZLAR VAR
AB’nin sınırda karbon vergisi uygulamasına dünyadan eleştiriler yükseliyor. Çin, Brezilya ve Afrika ülkeleri rekabet kurallarını ihlal edeceği gerekçesiyle itiraz ediyor. Ülkeler, şirketlerinin muaf tutulması için çaba gösteriyor.