Enflasyon hedefi yüzde 16; vergi zammı yüzde 25!

Dünya Gazetesi'nden Naki Bakır'ın yazısından alıntı

2026-2028 dönemine ait Orta Vadeli Prog­ramda (OVP), 2026 yılının tümünde tüketici fi­yatları (TÜFE) bazında enf­lasyon hedefi yüzde 16 düze­yinde öngörülerken, yılın ba­şında Emlak, Çevre Temizlik, Özel İletişim ve Motorlu Ta­şıt gibi vergiler ile resmi iş­lemlerde alınan çeşitli harç­lar, araç muayene ücretleri, Gelir Vergisi tarife dilimleri ve trafik cezaları yüzde 25,5 dolayında zamlanacak.

Söz konusu maktu vergiler ile ceza, harç ve ücretler, Ver­gi Usul Kanununun müker­rer 298’inci maddesine göre her yılın başında, “yeniden değerleme oranı” kadar artı­rılıyor. Her yıl ekim ayı sonu itibarıyla Yurtiçi Üretici Fi­yat Endeksinin (Yİ-ÜFE) son on iki aylık ortalamasında bir önceki on iki aylık dönemin ortalamasına göre meydana gelen artış, izleyen yılın ba­şında geçerli olacak yeniden değerleme oranını veriyor.

Son yıllarda enflasyonun seyrine göre oldukça fark­lı düzeylerde yeniden değer­leme oranları oluştu, yüksek enflasyonlu yıllarda mükel­lefin yükü olağanüstü ağır­laştı. 2020’de yüzde 9,11’de kalan, 2022’de yüzde 36,2’ye çıkan yeniden değerleme oranında 2023’te ise yüzde 122,93’le tarihindeki en yük­sek oranı görülmüş, söz ko­nusu oran 2024 başında ise yüzde 58,46 ve 2025 başında yüzde 43,93 olarak uygulan­mıştı. 2026 başında uygula­nacak olası oran yıllık enflas­yon hedefinin çok üzerinde bekleniyor. Bu da mükellef­lerin yükünün “reel” olarak yeni yılda da rekor düzeyde artacağını gösteriyor.

İbre yüzde 25,5’i gösteriyor

2026 başında çeşitli vergi, ceza, harç ve ücretlere uygu­lanacak yeniden değerleme oranı, 3 Kasım’da Ekim 2025 enflasyon verileri açıklan­dığında netleşecek. Yİ-Ü­FE’nin eylül sonu itibarıyla düzeyi, yılbaşından geçer­li olacak yeniden değerleme oranının yüzde 25,5 dolayın­da olacağını gösteriyor. Bu­na göre gelecek yıl çeşitli ver­gi, ceza, harç ve ücretler yine hedef enflasyonun çok üze­rinde artacak.

Kasım 2024’te 3746,52 olan Yurt İçi Üretici Fiyat Endeks değeri, Eylül 2025’te aylık yüzde 1,37’lik artış­la 4632,89’a yükseldi ve son on bir ayda­ki endeks değer­lerinin ortalama­sı 4141,36 oldu. Ekim ayında Yİ-ÜFE artışı sıfır bile olsa son on iki ayın ortalamasın­da endeks değeri 4182,32 ola­cak ve geçen yıl aynı tarih iti­barıyla on iki aylık ortalamada 3337,67 olan endeks değerine göre yıllık artış yüzde 25,31’e gelecek. Bu da 2025’te çeşitli vergi, harç ve cezalara uygula­nacak yeniden değerleme ora­nı olarak baz alınacak.

Ekim ayında Yİ-ÜFE yüzde 1,5 artarsa, son on iki ayın orta­lama endeks değeri 3338,30’a, önceki on iki aylık ortalamala­ra göre artış yüzde 25,48 yük­selecek. Aylık artışın yüzde 2 gelmesi durumunda ortalama endeks 4190,04’e, önceki on iki ayın ortalamasına göre de­ğişim yüzde 25,54’e; aylık ar­tışın yüzde 2,5 olması duru­munda ise ortalama endeks 4191,97’ye, artış oranı da yüzde 25,60’a ulaşacak.

Mükellef 2026’ya enflasyona yenik başlayacak

Cumhurbaşkanı yetkili olduğu maddelerde indirim-artırım yetkisini kullanmazsa 2026 başında ilgili kalemlerdeki yükümlülüklerin 2026 hedef enflasyonun çok üzerinde bir oranda artırılacağı görülüyor. Bütçe açığını finanse etmek ve kamu hizmetlerini sürdürmek için vergi ve harçları yüksek oranda artırmak yönetsel bir tercih. Ancak ücret, maaş ve aylıklardaki artışlarda cari yıl için hedeflenen düşük enflasyon baz alınırken; vergi, ceza ve harçların önceki yılın yüksek enflasyonunu içeren yeniden değerleme kadar artırılması hane halkları aleyhine bir durum. Bu uygulama ile hala yüksek kalan geçmiş enflasyonun, söz konusu vergi, ceza ve harçların büyük bölümünün mükellefi olan hane halkları üzerindeki yükü, başka deyişle bu kesimin gelirlerindeki reel aşınma izleyen yıla da taşınmış oluyor.

CB indirimi zayıf olasılık

Vergi Usul Kanunu uyarınca Cumhurbaşkanının, vergi ve harçlarda yeniden değerleme oranını yüzde 50’ye kadar azaltma ve yüzde 50’ye kadar artırma yetkisi bulunuyor. Motorlu Taşıtlar Vergisi’nde Cumhurbaşkanının artırma yetkisi yüzde 50, indirme yetkisi yüzde 80 düzeyinde. Cumhurbaşkanının idari para cezaları başta bazı kalemlerde ise indirim-artırım yetkisi bulunmuyor, ilan edilen yeniden değerleme oranları bu kalemler için değiştirilemiyor.

Söz konusu yetkilerin nadiren ve sınırlı kullanıldığı, genelde Yİ-ÜFE’de her yıl ekim sonu itibarıyla gerçekleşen 12 aylık ortalama enflasyona göre belirlenen yeniden değerleme oranının izleyen yılbaşında vergi, harç, ceza ve diğer yükümlülüklere uygulandığı görülüyor. Yeniden değerleme oranında indirim seçeneği, ekonomi yönetiminin bütçe açığının milli gelire oranını aşağı çekmeye yönelik ek gelir yaratma hedefine tezat oluşturuyor.

Yeniden değerleme oranında artan kalemler

3 Kasım’da belli olacak yeniden değerleme oranına göre 2026 başında artırılacak vergi, ceza, harç, ücret ve tarifeler şunlar:

-Emlak Vergisi

-Çevre Temizlik Vergisi

-Motorlu Taşıtlar Vergisi

-Gelir Vergisi Kanunu, bazı istisna tutarları, vergi tarifesi dilimleri vb.

-Veraset ve İntikal Vergisi, istisnalar, tarife matrahları

-Damga Vergisi.

-Özel İletişim Vergisi

-Trafik cezaları

-Ehliyet ve pasaport harçları

-Vergi Usul Kanunundaki cezalar

-Kabahatler Kanununa tabi idari para cezaları

-Araç muayene ücretleri

-Yurt dışı çıkış harcı