GÜNDEM
Aşırı sıcaklarla artan ölüm sayıları arasındaki bağlantılara ilişkin hakemli dergilerde yayımlanmış çalışmaları bulunan ABD’deki Indiana Üniversitesi’nden iklim bilimci Dr. Christopher Callahan’ın analizine göre, 22-28 Haziran 2026 tarihleri arasında Fransa’da 5 bin 210, Almanya’da 4 bin 543, İspanya’da 3 bin 163 ve İtalya’da 2 bin 709 fazladan ölüm yaşandı.
Callahan, modelleme sonuçlarının, ölümlere ilişkin ilk raporlamalarla tutarlı olduğunu belirtti. Fransız yetkililer, 24-27 Haziran arasındaki daha kısa dönem için binin üzerinde ölüm bildirirken, bu sayının önemli ölçüde artmasının beklendiğini açıkladı.
Henüz hakem değerlendirmesinden geçmeyen çalışmada, Avrupa genelinde yerel düzeylerde kabul görmüş sıcağa bağlı ölüm modellerinden yararlanıldı. Callahan, haziran ayı sonlarında gözlemlenen sıcaklıkları aynı döneme ait normal sıcaklıklarla karşılaştırdıktan sonra, yüksek sıcaklıklar nedeniyle beklenen ölüm artışını hesapladı. Söz konusu yöntemin daha önce de kullanıldığı ve hakem değerlendirmesinden geçtiği belirtildi.
Callahan’ın kullandığı yöntem, Fransa’da bin kişinin hayatını kaybettiğini tahmin eden Fransa Halk Sağlığı Ajansı’nın yönteminden farklılık gösteriyor. Tahminini ölüm kayıtlarına dayandıran ajans, söz konusu rakamların eksiksiz olmadığını ve gerçek sayının daha yüksek olabileceğini vurgulamıştı.
Dünya Sağlık Örgütü’nün açıkladığı 1300 ölümün ise X’deki paylaşımın yayımlandığı 28 Haziran tarihinde İspanya’da aşırı sıcaklara atfedilen ölüm sayısına dayandırılmış olabileceği belirtiliyor. Bu rakam, Almanya ve Polonya gibi farklı ülkelerdeki ölüm sayılarını ya da henüz bildirilmemiş ölümleri kapsamıyor.
Sıcak kaynaklı 10 ölümden 9'u bildirilmiyor
Sıcak kaynaklı ölümlerin yeterli ölçüde kayda geçirilmediği biliniyor. Sıcaklık kaynaklı her 10 ölümden dokuzunun bildirilmediği tahmin ediliyor. Bu nedenle ölüm sayılarını hesaplamak için sıklıkla istatistiksel yöntemlere başvuruluyor.
Dr. Christopher Callahan, “Haziran ayında yaşanan rekor sıcak hava dalgası, ısınan bir dünyada sıcaklıkların nasıl değişeceğini gösteren bir pencere araladı. Sera gazı salımları devam ettiği sürece, aşırı sıcak olayları şiddetlenmeye ve bu olaylara bağlı ölümler artmaya devam edecek” dedi.
Sıcaklık riskindeki artışı önlemek için emisyon azaltımının gerekli olduğunu belirten Callahan, kısa vadeli uyum yatırımlarının da halk sağlığını korumak açısından önemli bir araç olduğunu söyledi. Callahan, “Klimaların yaygınlaştırılması, yalnız kişiler için toplumsal destek mekanizmaları oluşturulması ve sağlık sisteminin kapasitesinin artırılması, bir sonraki sıcak hava dalgası geldiğinde insanların sağlığını koruyabilecek en önemli yatırımlar” ifadelerini kullandı.
"İki korkunç hafta on binlerce ölüme yol açmış olabilir"
Araştırmaya dahil olmayan Almanya’daki Leipzig Üniversitesi’nden iklim bilimci Dr. Karsten Haustein ise sıcak hava dalgasının neden olduğu fazladan ölümlere ilişkin, “Yalnızca geçirdiğimiz o korkunç iki hafta bile binlerce değil, büyük ihtimalle on binlerce kişinin ölümüne yol açmış olabilir” dedi.
“2003 yılında yaşanan sıcak dalgasının sebep olduğu ölüm sayısının aşılmış olmasına şaşırmam” diyen Haustein, “Ancak bu sefer ölümlerin çok daha fazlası, fosil yakıtlar yakmamızla doğrudan bağlantılı” ifadelerini kullandı.
2003’te yaşanan sıcak hava dalgası, yalnızca Fransa’da 15 bin kişinin hayatını kaybetmesine neden olmuştu. Avrupa genelindeki toplam ölüm sayısının ise 30 bini, hatta 70 bini geçtiğine işaret eden farklı çalışmalar bulunuyor.
Britanya'daki Tyndall Center’da aile hekimliği uzmanı ve iklim-sağlık araştırmacısı olarak görev yapan Dr. Rita İssa da “Bu Avrupa sıcak dalgasında 20 binden fazla kişinin hayatını kaybetmiş olabileceği düşüncesi son derece endişe verici; ancak aşırı sıcakların sebep olduğu ciddi sağlık etkileri göz önüne alındığında ne yazık ki şaşırtıcı değil” dedi.
Yaşlılar, kronik hastalığı olanlar, açık havada çalışanlar, hamile kadınlar ve yalıtımı yetersiz evlerde yaşayanların en savunmasız gruplar arasında bulunduğunu belirten İssa, “Aşırı sıcaklarda halkı korumak, hem halk sağlığı hem de sağlıkta eşitlik meselesi. Sıcaklık eylem planları ve halk sağlığı müdahaleleri gibi uyum önlemleri, daha fazla can kaybını önlemek için sera gazı emisyonlarını azaltmak kadar önemli” ifadelerini kullandı.
World Weather Attribution’ın daha önce paylaşılan çalışması da Avrupa’daki sıcak hava dalgası sırasında gözlemlenen en yüksek gündüz ve gece sıcaklıklarının bu mevsimde meydana gelmesinin, bundan 50 yıl önce neredeyse imkânsız olduğunu ortaya koymuştu.
Sayfa başına git
